Toespraak opgemaakt door Jan Hertogen, Vriendenkring Sonnenburg,
uitgesproken door Yves Santens in het Duits en het Pools - 29/01/2016

 

 Report 29/01/2016       Nederlands - Deutsch - Polski

 

Geachte overlevenden, familie en vrienden,
Geachte Heer Burgemeester,
Beste inwoners van Slonsk en andere gasten,

Graag kort uw aandacht voor het lot van de 560 Belgische gevangen in Sonnenburg, waarvan er meer dan 120 de dood vonden. Hieronder ook 26 Belgen die in 1944 samen met 12 Nederlanders en Fransen vanuit de gevangenis van Brussel als NN-gevangenen zijn weggevoerd naar Schwäbisch Hall en vandaar naar de gevangenis van Bruchsal. Daar werd een lijst opgemaakt voor verder transport van deze 38 gevangenen naar Brandenburg-Görden, om dan op 3 januari 1945 naar Sonnenburg gevoerd te worden. Dat is het laatste spoor dat van hen gevonden is. Alle 38 zijn op 30-31/01/1945 door het SS-commando van Frankfurt an der Oder in groepen van 10 uit hun cellen gehaald en één voor één geëxecuteerd.

 Over de lijdensweg van deze 38 gevangen is niets bekend, niemand heeft achteraf nog kunnen spreken of een getuigenis nalaten… Samen met  781 andere geëxecuteerden zijn zij in 2 massagraven begraven die in 1946 nog even geopend zijn om vast te stellen dat het om een groot aantal menselijke resten ging. Ook van de stoffelijke resten van deze Belgische slachtoffers is geen spoor meer gevonden. Wat gebeurde in Slonsk is nu 71 jaar geleden, en nu vindt voor de tweede maal een herdenking plaats voor de Belgische slachtoffers en bewijzen we hen de laatste eer.

 Aan de 560 Belgen in Sonnenburg en meer speciaal de groep van 38 gevangenen willen we hulde brengen. Voor België betreft het 15 politieke gevangen, waaronder advocaten, 3 Graven en personen uit alle sociale klassen. Maar ook de 7 gevangenen van gemeenrecht, 1 dwangarbeider en 3 zogenoemde 'incivieken' kunnen slachtoffers genoemd worden van het mensonterende en barbaarse nationaalsocialisme dat 12 jaar Duitsland en een goed stuk van de wereld beheerst heeft.

 We willen ons respect uitdrukken voor het lot dat al deze gevangenen gezamenlijk hebben moeten dragen.

 We drukken ook ons respect uit voor de maanden- en jarenlange onzekerheid van honderden vrouwen, kinderen, families en vrienden die hun geliefden niet zagen terugkomen na de oorlog. In het bijzonder voor de familie van Gustave Wauters wiens 8 kinderen zonder vader gebleven zijn. Jozef Wauters, één van zijn zonen en 3 van zijn kleinkinderen zijn voor de eerste maal hier om afscheid te nemen van hun vader en grootvader.

 Wij leggen deze krans ook neer uit respect voor het leed dat honderden kinderen, kleinkinderen en nabestaanden nu nog dragen omdat hun familielid in Sonnenburg gevangen zat, er de dood vond of geëxecuteerd werd enkele dagen voor de bevrijding, doden die nergens een laatste rustplaats hebben gevonden, niet in Polen, niet in België. Dat zij, waar dan ook, rusten in vrede.

 Ik wil de Berlijnse Vereniging van de Vervolgden door het Nazi-regime (VVN-BdA) bedanken dat ze me de kans gegeven hebben om onderzoek te doen naar de geschiedenis van de Belgische gevangenen, in herinnering van alle andere slachtoffers van deze gevangenis en hun families. Al mijn werk en dat van de Internationale Werkgroep zijn terug te vinden in de nieuwe tentoonstelling van het vernieuwdeMartyriumsmuseum’ in Slonsk. Ik ben hiervoor zeer dankbaar. Ik wil er nog op wijzen dat alle bijdragen die ik kon samenstellen vrij toegankelijk zijn op de website www.sonnenburg.be .

Jan Hertogen

Medewerker van de Internationale Werkgroep opgericht door de VVN-BdA Berlijn ter herdenking van de gevangenen van het concentratiekamp en de gevangenis van Sonnenburg.